Ondernemers beginnen vaak klein en moeten werkelijk alles zelf kunnen. Daarom ontwikkel je allerlei talenten waarvan je niet wist dat je die in je had. Heel mooi dat je dat kunt. Maar wanneer je gaat groeien, kan dat ook weer tegen je werken. Om te delegeren, moet je het alleskunnen afleren. Maar wat ga je dan delegeren? Wat minder belangrijk is, of wat minder bij jou past?
Het alleskunnen is aangeleerd
Als startende ondernemer doe je alles in je eigen bedrijf, vanaf de marketing tot en met de administratie. Je kunt het zo gek niet bedenken, of je moet er iets mee. Ook de dingen waar je minder mee hebt, blijken zo belangrijk te zijn dat je ze gaat aanleren.
Je herkent het vast wel. Was jij altijd al goed in marketing, verkoop en de facturatie? Of herken je dat je er door de nood gedwongen in bent gedoken en het nodige hebt bijgeleerd? Zeker wanneer de start moeizaam gaat, hetgeen voor de meeste ondernemers geldt, zul je als kleine zelfstandige bijna wel moeten.
Schaap met 5 poten
Het goede nieuws is dat je alles aan kunt leren, tot op zekere hoogte. En als je het maar lang genoeg doet, wordt het een routine. Je wordt het zogenaamde schaap met 5 poten. Daar is iedereen toch naar op zoek, naar schapen met 5 poten? Jazeker, maar wist je dat die schapen toch een beetje moeilijk lopen? Een schaap met 4 poten loopt echt veel natuurlijker.
En zo is het ook met ondernemers. Stel dat je als ondernemer 4 natuurlijke talenten hebt, waar je echt heel goed in bent en je leert er met veel moeite nog 1 bij. Dan ga je niet altijd beter functioneren. Sterker nog: dat ene talent kost je veel energie, die je niet aan jouw 4 natuurlijke talenten kunt besteden. Is dat herkenbaar?
Natuurlijke en kwetsbare kracht
Die 4 natuurlijke talenten noemen we ook wel jouw natuurlijke kracht. Ze passen bij jouw drijfveren, je bent er goed in, je vindt het leuk om te doen en je krijgt er als het ware energie van.
Natuurlijke en kwetsbare kracht
Dat ligt heel anders met de aangeleerde talenten. Die passen minder bij jouw drijfveren, je bent er niet supergoed in, het kost je veel tijd en is eigenlijk vreselijk vermoeiend. Daar zit jouw kwetsbare kracht. In jouw kwetsbare kracht kun je waarschijnlijk prima presteren, maar wanneer je onder druk komt te staan, komen we wel vervormingen. Het structureren wordt bijvoorbeeld controleren, samenwerken wordt rebelleren, communiceren wordt zenden en jouw visie kan weleens de verkeerde kant op wijzen.
Hoeveel tijd je ook investeert in jouw kwetsbare kracht, het wordt nooit zo sterk als jouw natuurlijke kracht. En dat terwijl er mensen zijn, die wel goed zijn op jouw kwetsbare terrein. Richt jouw energie daarom liever op jouw natuurlijke kracht. Ga het alleskunnen afleren. Daar wordt jouw bedrijf beter en word jijzelf gelukkiger van.
Afleren door delegeren
Zodra je team groeit, mag je dat lastige talent ook weer laten varen. Je kunt het dan delegeren. Heerlijk toch? En toch leert de ervaring dat veel ondernemers dat niet zo doen.
Als je in het verleden hebt geleerd dat het noodzakelijk was dat jij als ondernemer zelf aandacht gaf aan verkoop, aan administratie of aan de eindregie, zal het moeilijk zijn om dat los te laten. Het was tenslotte belangrijk en de belangrijke dingen houd je graag zelf in de hand.
Vaak zie ik dat ondernemers aangeleerde talenten vasthouden, omdat ze niemand hebben aan wie ze het toevertrouwen. Die mensen dienen zich namelijk niet vanzelf aan. Die moet je zelf zoeken. Dit is onderdeel van het groeipad van de ondernemer, vooral in de fase van meewerkend voorman naar leider.
Terug naar jouw ware talenten
Welk talent past bij jou?
Naarmate je langer bezig bent geweest met het ontwikkelen van een talent, wordt het bovendien lastiger om te onderscheiden wat jouw natuurlijke en kwetsbare krachten zijn. Hoe was dat vroeger, bijvoorbeeld als kind? En had je toen wel de ruimte om jouw natuurlijke talent te ontwikkelen?
Vaak heb je even die spreekwoordelijke spiegel nodig om opnieuw te ontdekken waar jouw eigen kracht zit en hoe je het kwetsbare deel achter je kunt laten. Het alleskunnen afleren is dan zeker de moeite waard, want je wordt beter in je werk en je krijgt er meer voldoening van. Praat er eens over met een business coach.
Mijn eigen ervaring
Zelf ben ik diverse keren met mijn neus op mijn kwetsbare kracht gedrukt. Ik werd bijvoorbeeld ervaren als een goede leidinggevende, maar het kostte me veel energie en ik was weleens te soft. En in stakeholders management moest ik altijd energie stoppen. Het ging nooit vanzelf. Het was voor mij dan ook een verademing toen ik dat los kon laten.
Als business coach ben ik nu veel beter op mijn plaats. En ik vind het schitterend om te zien hoe andere ondernemers het alleskunnen afleren en hun ware talenten herontdekken. Dat geeft mij voldoening en energie. Kortom, een echte aanrader! Ik hoop dan ook dat veel ondernemers hier iets mee gaan doen.
Talentenmeting
Zelf gebruik ik de Odin Development Compass om ondernemers te helpen met het hervinden van hun natuurlijke kracht. Het bijzondere van deze talentenmeting, is dat het de enige gevalideerde meting is, die behalve bewuste drijfveren ook de onbewuste drijfveren meet. Kijk op ODC talentenmeting voor meer informatie.
In verandermanagement kom je vaak 3 aspecten tegen, die op 1 lijn gebracht moeten worden. En of je het nu hebt over “kennis, houding en gedrag”, “mind, body en attitude”, of over “weten, willen en kunnen”, maakt niet zoveel uit. Ze komen op hetzelfde neer. Zelf vind ik de laatste het meest sprekend, omdat het werkwoorden zijn. Ik zou ze zelfs nog iets sterker willen maken door te spreken over “weten, kiezen en doen”.
Aan de andere kant, is dit misschien toch de beste tijd om te investeren. Als namelijk duidelijk is waar de nieuwe normaal naartoe gaat, zien al jouw concurrenten het ook en is jouw voorsprong vervlogen. De toekomst is aan ondernemers die kansen zien voordat ze voor iedereen duidelijk worden. Als je nu innoveert, kun je na de crisis direct gaan groeien.
Er zijn ondernemers die zeggen dat risico nu eenmaal bij het ondernemen hoort en dat je gewoon lef moet hebben. Dat klinkt heel stoer en de succesverhalen zijn altijd mooi. De blunderverhalen worden minder vaak verteld, maar zijn er natuurlijk ook.
In mijn adviespraktijk gebruik ik vaak een objectivering met 2 assen. Op de X-as staat een maat voor de snelheid, het gemak en/of de zekerheid waarmee je jouw plan kunt realiseren. Op de Y-as staat wat het jou op gaat leveren, in geld, geluk en/of gezondheid. Belangrijk is om de posities niet te bepalen op gevoel, maar te koppelen aan objectieve criteria, ook al moet je die inschatten. Het is vaak verrassend wat deze visualisatie oplevert.
Bij het stellen van prioriteiten is de eerste en meest bekende stap in timemanagement om onderscheid te maken tussen wat wel of niet belangrijk en wel of niet urgent is. Dat is de 
En als je de competente mensen geregeld hebt, moet je ze natuurlijk niet in detail vertellen hoe ze hun werk moeten doen. Die hebben ruimte nodig om het op hun eigen manier en op eigen kracht te regelen. Dat is een typische groeistap ik jouw ontwikkeling als ondernemer. Zie het 
Elke onderneming is uniek en doorloopt zijn eigen unieke ontwikkeling. Toch doorloopt elke onderneming dezelfde patronen als andere bedrijven. We noemen dat de bedrijfslevenscyclus en die is eigenlijk afgeleid van de product lifecycle. Dat is interessant. Want als je herkent waar je staat, kun je leren van andere bedrijven.
Als je een onderneming start, begin je aan jouw bedrijfslevenscyclus. Je gaat in de markt vertellen wat je aanbiedt en je gaat op zoek naar leads en naar jouw eerste klanten. De eerste stappen van deze startfase zijn wel leuk, maar dan kom je in de fase dat je meer klanten nodig hebt en de successen moet gaan herhalen. Die periode kan lastig zijn. In jouw zoektocht naar succes kom je de nodige uitdagingen tegen en moet je zogezegd door een soort onzichtbare muur heen breken, of misschien wel door meerdere muren.
Wanneer je eenmaal jouw sleutels naar succes hebt gevonden, wordt het makkelijker om dat succes te herhalen. Je weet wat wel en niet werkt en je wordt steeds effectiever. Dat brengt je in de groeifase. Groeien is leuk, maar je bereikt al snel een plafond. Je hebt meer mensen nodig, meer handelskanalen, meer samenwerkingen, grotere partners, handige systemen en/of duidelijke processen. Je moet tenslotte de groei bij zien te houden of op gang zien te houden. Als je het goed doet, kun je meerdere groeistappen achter elkaar maken.
Hoe goed of mooi jouw producten en diensten ook zijn, er komt een moment dat de economie omslaat, de markt verzadigd raakt of concurrentie oprukt. Na verloop van tijd komt er zelfs krimp. Dan blijkt stilstand achteruitgang te zijn en moet je gaan vernieuwen. Vernieuwen is vaak makkelijker gezegd dan gedaan, zeker wanneer je bedrijf intussen groot en log is geworden. Vernieuwen is dan een hele kunst, maar het kan wel.
Vroeg of laat komt voor elke ondernemer een moment om het bedrijf over te dragen of op te heffen. Overdracht biedt continuïteit voor medewerkers en klanten. Het voorziet ook in een stukje pensioen voor de verkopende ondernemer. Daarvoor moet je als ondernemer wel op tijd beginnen.
De meeste ondernemers beginnen als vakspecialist. Dat geldt zeker voor de grote groep instromende ondernemers die jarenlang in loondienst kennis en ervaring heeft opgebouwd en ontdekt dat die constructie hem of haar ook beperkt. Maar ook als je net van school komt en als ondernemer begint, heb je een vak of specialisme nodig waarin je uitblinkt en waarmee je opdrachten krijgt. Dat is de basis om te beginnen met ondernemen.
Na verloop van tijd komt er een moment dat je de grenzen van jouw inkomen met vakmanschap hebt bereikt. De volgende stap om te groeien als ondernemer is dat je meewerkend voorman gaat worden.
Om te groeien als ondernemer ga je in deze fase jouw aandacht verschuiven van de uitvoering van de opdrachten naar het aansturen van de organisatie. Het ideale beeld is dat de organisatie soepel gaat draaien en dat jij bijstuurt waar dat nodig is.
De stap van leider naar strateeg is waarschijnlijk de grootste stap voor een ondernemer. Dat is met name omdat dit gepaard gaat met een lastige fase in de ontwikkeling van het hele bedrijf. Hier moet je meer conceptueel naar jouw bedrijf gaan kijken en het bedrijf voorbereiden op jouw afwezigheid. En tegelijkertijd is jouw bedrijf nog niet zover, dus ben je ook nog steeds de leider.
Het wordt niet altijd als een groeistap beschreven, maar ook afscheid nemen van het drukke ondernemersleven is een belangrijke ontwikkeling. Je kunt maar beter op tijd beginnen met de voorbereidingen, zeker als je zelf nog niet misbaar bent in jouw bedrijf. Houd rekening met een termijn van tenminste 5 jaar om het bedrijf te verkopen en daarin zelf misbaar te worden.
Daarbij kwam natuurlijk gelijk de schrik dat dit weleens geld kan kosten. De ervaren ondernemers zijn gelijk gaan kijken hoe ze hun cashflow kunnen beschermen en waar ze in de kosten kunnen snijden, zodat de schade beperkt wordt. Dat is eigenlijk altijd de eerste stap: “damage control”. Gelukkig was de overheid snel om de nodige hulp aan te bieden.
Een crisis is per definitie een verstoring van de status quo, of in het Nederlands: van wat we gewend waren. De coronacrisis is wat dat betreft geen kleine crisis, die een bedrijf of branche treft, maar een mondiale crisis, die de hele maatschappij verstoort en impact krijgt op de hele wereldeconomie. En intussen weten we dat deze verstoring langere tijd gaat duren.
Er is een welbekende quote, die vaak wordt toegeschreven aan Winston Churchill, dat je een goede crisis niet verloren moet laten gaan. Je moet behalve de bedreigingen ook de kansen kunnen zien en daar gebruik van maken. Dat is de beste manier om sterker uit de crisis te komen dan je erin bent gegaan.
We zien al decennialang dat de files toenemen en het milieu zwaarder wordt belast. We weten al jarenlang dat thuiswerken hierin echt zou helpen, maar we durfden er gewoon niet aan. Misschien dachten werkgevers wel dat het echt niet zou kunnen. Nu zitten de meeste mensen thuis ‘in de cloud’ te werken en nu blijkt dat het wel prima kan. Wie had kunnen denken dat deze verandering ineens zo snel zou gaan?
Vooral online krijgt nu een enorme boost. Veel ondernemers gaan nu hun website en online marketing flink aanpakken. En het online shoppen gaat harder groeien dan ooit tevoren. Door de coronamaatregelen zijn meer mensen bereid om hun boodschappen online te bestellen. Als de supermarkten hun online capaciteit snel kunnen opschakelen, zullen klanten hieraan wennen en is de drempel voor die groep weg. De supermarkt die wacht tot de klant weer terugkomt, zal een gedeelte van zijn omzet daarom nooit terugzien. Hetzelfde geldt voor de retailers.
Vitaliteit betekent levenskracht. Bij de vitaliteit van een bedrijf denk je misschien in eerste instantie aan de levenskracht van jouw mensen. Waar je deze positief kunt beïnvloeden, zou ik dat zeker doen. Maar er is meer.
Om te kunnen groeien moet je vooruitdenken en durven. Als je volgend jaar 2 keer zoveel wilt doen als dit jaar, zul je daar ook 2 keer zoveel werk voor moeten verzetten en heb je 2 keer zoveel energie of mankracht nodig. Omdat het tijd kost om goede mensen te zoeken en je de groei niet wilt laten belemmeren wanneer er iemand uitvalt, zul je vooruit moeten denken. Ook moet je durven investeren voordat je het cruciale moment hebt bereikt.
Als je goede en slimme mensen hebt, moet er ook een bepaalde ruimte zijn om te kunnen veranderen. Realiseer je dat jij als ondernemer waarschijnlijk degene bent die het huidige systeem heeft opgebouwd en in stand houdt. Het helpt om als ondernemer de mensen te stimuleren om te gaan vernieuwen.
Het ideaalbeeld van een vitaal bedrijf is dat iedereen gemist kan worden, dus ook de ondernemer. Dit is een goede meetlat om te zien hoe vitaal jouw bedrijf is. Zolang jij degene bent die een capaciteitsgat gaat dichten, een nieuwe werkwijze invoert en de interne projecten trekt, ben je nog niet misbaar in het bedrijf.
Bedrijven groeien in fases. Tegen het einde van elke fase loopt het bedrijf tegen een soort plafond aan. Verdere groei is dan pas mogelijk als je iets verandert. Kijk maar eens naar jouw momenten van groei. Dat was waarschijnlijk toen je het eerste personeelslid aannam, toen je die verkoper hebt aangenomen, of toen je met dat nieuwe product bent begonnen, toen jouw webwinkel begon te draaien, of toen je het nieuwe CRM pakket op de rit had.
Behalve dat je mensen nodig hebt, moet je die mensen ook aansturen. De kunst is dat de juiste mensen de juiste dingen doen op het juiste moment. Dat is het begin.
Middelen
Krijg jij als ondernemer ook puistjes van het praten over processen? Naarmate jouw bedrijf groeit, zul je hier toch iets mee moeten doen, want zodra er verantwoordelijkheden worden verdeeld, gaat het eigenlijk al over processen. Denk aan verkoop, werkvoorbereiding, uitvoering en service. Tussen al die processen wordt steeds een denkbeeldig estafettestokje doorgegeven.
Systemen